वैदिक विश्व प्रश्नोत्तर मंजुषा - साधना सातत्य

 प्रश्न क्र. 26 :- साधना करतांना सातत्य राहात नाही ? मध्येच खंड पडतो, काही काळानंतर पुन्हा साधना कराविशी वाटते. अशावेळी काय करावे सुचत नाही ? यांवर उपाय काय ?

 खरं आहे ! साधना करतांना सातत्य राहत नाही. खंड पडतो, सुचत नाही. काय होते आहे ते कळत नाही. मनात अनेक शंका येतात. काहूर माजतो. साधनेत खंड पडल्यानंतर सुरवात कशी करावी असा प्रश्न पडतो. पुन्हा नव्याने सुरवात करावी, की जेथून खंड पडला तेथून साधना सुरू करावी??? असे अनेक प्रश्न आपल्या समोर उभे राहतात.

 आपण प्रापंचिक, स्त्री असो वा पुरुष यात भेद नाही, कुटुंबात राहून, कौटुंबिक, शैक्षणिक, सामाजिक, अर्थार्जन करणे या सारख्या अनेक जबाबदाऱ्या पार पाडतो. किंबहुना त्याला अधिक महत्व दिले जाते. त्या-त्या वयात ते आवश्यक असते. आपले कर्तव्ये पार पाडली पाहिजे. त्याच बरोबर आध्यात्मिकता सुद्धा साधता येणे तेवढेच महत्वाचे आहे. प्रपंच होतो, परमार्थ व्हावा, अद्वैत भाव आला पाहिजे.

 आपल्याकडे अध्यात्म्या विषयी असा गैरसमज पसरला आहे की अध्यात्म वगैरे हे सर्व उतार वयात करायच्या गोष्टी आहेत. आणि हा समज तसाच पुढे पसरवल्या जात आहे. पण खरं तर अध्यात्मिक साधना करण्यासाठी पुरेसा वेळ, मनोबल व शक्ती आवश्यक असते. यासाठी तरुणांना पुढे येणे आवश्यक आहे. ह्या वयात त्यांचेकडे शारीरिक शक्ती आणि मनोबल असते. योग्य मार्गदर्शन मिळाले तर त्या साठी ते वेळही देऊ करतील. पण काही संधी साधू, ढोंगी व पढडीबाज बुवांमुळे अध्यात्माचा सामाजिक स्तर घसरत चालला आहे. तरुणाई इकडे तिकडे भरकटत आहे. आणि एकाच्या अनुभवातून इतरांचे नुकसान होते. म्हणून अध्यात्मिकतेकडे तरुण यायला धजत नाही. खरे अध्यात्म साधक शरीर व मन यांनी तरुण असल्या शिवाय साध्य होत नाही.

 साधनेसाठी उत्तम शरीर, सात्विक मन, प्रखर बुद्धी व शुद्ध चित्त असायला हवे. त्यासाठी प्रयत्नशील झाले पाहिजे. साधना करणे गरजेचे आहे. मग ती कुठूनही सुरवात केली तरी चालते. आपणास आवडतो असा मार्ग निवडून आपले मन, चित्त, बुद्धी व शरीर तिकडे लावावे. सर्व शंका , झालेला गोंधळ सर्वस्व आपले गुरूवर सोडून सांगितलेले साधन करावे व निश्चिंत व्हावे. सोपा मार्ग आहे. समर्थ रामदास म्हणतात की 'मना सज्जना भक्तिपंथेची जावे । तरी श्रीहरी पाविजेतो स्वभावे ॥'

*संदर्भ :- पूज्य काकाजींच्या व्याखानांतील समालोचन*                                           

शब्दांकन :- अशोक जी सोनार.

मो.क्र. 8149044910

प्रश्नांची उत्तरे मिळविण्यासाठी संपर्क साधा. साधनेतील योग रहस्ये जाणण्यासाठी खालील लिंक सबस्क्राईब करा.

https://youtube.com/channel/UCCR6ms15mfZsv1E-CJ6hKGA

टिप्पण्या

टिप्पणी पोस्ट करा

या ब्लॉगवरील लोकप्रिय पोस्ट

सद्गुरु योगिराज मनोहर हरकरे जीवन चरित्र - योगनिद्रा (अवयव ध्यान)

------------------------------------- योगनिद्रा (अवयव ध्यान) ------------------------------------- योगनिद्रा म्हणजे योग्यांची निद्रा. याला कोणी शवासन म्हणतात, परंतु ते चुकीचे आहे. शवासनात श्रेष्ठ योगी आपल्या शरीरातून बाहेर निघून आपलेच शव आपल्या दिव्य डोळ्यांनी स्वतःच पाहू शकतो. योगनिद्रा करताना अवयव ध्यान केले जाते. अवयव ध्यानाने साधक अशा जागृत निद्रेत जातो की, साधकाचे शरीर तर निद्रावश होते, परंतु साधकाचा जीवात्मा जागृत असतो. यालाच योगनिद्रा असे म्हणतात. आपल्या शरीरामध्ये बरेच अवयव आहेत त्या प्रत्येक अवयवावर ध्यान केंद्रित करून व नंतर त्यावरून ध्यान काढून दुसऱ्या अवयवावर ध्यान केंद्रीत करणे, परत त्यावरून ध्यान काढून तिसऱ्या अवयवावर ध्यान केंद्रित करणे. याप्रमाणे प्रथम उजव्या पायाचे सर्व अवयव, नंतर डाव्या पायाचे सर्व अवयव, त्यानंतर उजव्या हाताच्या अंगठ्या पासून खांद्यापर्यंतचे सर्व अवयव, तसेच डाव्या हाताचे सर्व अवयव, त्यानंतर मुख्य शरीराचे (धडाचे) सर्व अवयवांवर एकानंतर दुसरा अवयव असे ध्यान करून शेवटी 'सहस्रार' चक्रावर म्हणजेच डोक्यावर मधोमध ध्यान केंद्रित करून त्यामध्येच ध्यानमग...
अधिक वाचा

सद्गुरु योगिराज मनोहर हरकरे जीवन चरित्र - ज्ञानदानाचे महान कार्य

 ------------------------------------------------ ज्ञानदानाचे महान कार्याला सुरुवात ------------------------------------------------ योगी मनोहरांची आध्यात्मिक साधना तर काही वर्षांपूर्वीच पूर्ण झाली होती. पंचतत्त्वांची साकार निराकार अनुभूती, कुंडलिनी जागृती, अनेक देव-देवतांची दर्शने, अनेक आध्यात्मिक मंत्रसिद्धी, विश्वाचे मूळ कृष्णविवर व महाशून्य अवस्थेचा अनुभव, समाधी अवस्था, शवासन साधना, संपूर्ण विश्वाचे ज्ञान होणे, पूर्वजन्मस्मृती अशा अनेक आध्यात्मिक अनुभूती योगी मनोहरांनी प्रत्यक्षपणे घेतल्यामुळे त्यांचे आध्यात्मिक जीवन आता संपूर्ण ज्ञानाने परिपूर्ण असे झाले होते. त्यांना अष्टसिद्धी प्राप्त झाल्या होत्या. आध्यात्मिक क्षेत्रातील एक अधिकारी पुरुष म्हणून सर्व त्यांना ओळखू लागले होते. योगी मनोहरांनी आता प्राप्त केलेल्या ज्ञानाचा समाज कल्याणासाठी उपयोग करण्याचे ठरविले. इथूनच एका महान कार्याची (वैदिक विश्व) सुरुवात होणार होती. प्राप्त केलेले ज्ञान समाजाला देण्याचे महान कार्य महर्षी वाल्मिकी, वेद व्यास, आद्य शंकराचार्य, ज्ञानेश्वर माउली इत्यादी महान पुरुषांनी सदैव केले. हीच शृंखला पुढे ...
अधिक वाचा

वैदिक विश्व प्रश्नोत्तर मंजुषा - चित्त, मन व बुद्धी

  प्रश्न क्र. 33 :- चित्त, मन व बुद्धी यांना परमार्थ साधनेमध्ये बरेच महत्त्व आहे,   त्यांचा परस्पर संबंध कसा येतो ? तसेच अहंकाराचे उगम स्थान वरील कशात आहे ?   चित्त :-   प्रत्येकांत परमेश्वराचा अंश असतो. आत्म्यातील परमेश्वराचे उच्च अस्तित्व म्हणजे चित्त. पाण्याच्या बुडबुड्यांत ज्याप्रमाणे संपूर्ण पाण्याचेच स्वरूप असते. तसे विश्वातील चैतन्याचे आकलन चित्ताने होते. चित्ताचे दर्शन म्हणजेच परमेश्वरदर्शन. मन :- चित्ताच्या खालची अवस्था म्हणजे मन. शरीराला धरून संस्कारांमुळे जी अवस्था प्राप्त होते. त्या अवस्थेस मन म्हणता येईल. शांत पाण्यात दगड फेकल्याने कंपने निर्माण होतात. त्याचप्रमाणे संस्कारानुसार मनात कंपने निर्माण होतात. चांगली कंपने निर्माण होण्यासाठी सुसंस्कार आवश्यक असतात. मन शांत झाले की चित्त शांत होते. शुद्ध मनामुळे विकल्प निर्माण न होता आत्मदर्शन घडते. म्हणून मनावर सुसंस्कार व्हावेत. संकल्प आणि विकल्प हा मनाचा धर्म आहे. बुद्धी :- मनाच्या वर बुद्धी असते. बुद्धी म्हणजे काय ? उपनिषद सांगतात आत्मानं रथिनं विद्धि शरीरं रथमेव तु ।   बुद्धिं तु सारथिं विद्धि...
अधिक वाचा