वैदिक विश्व प्रश्नोत्तर मंजुषा - शुक ऋषी / पोपटाचे शिर

प्रश्न क्र. 32 :- शुक ऋषी यांना पोपटाचे शिर दाखवतात. ह्यामागे काय आशय असावा ?

विचार विनिमय आणि समाधान ः

विषय सुरू करण्यापूर्वी ज्यांनी 'भागवत' पुराण लिहिले त्या भगवान वेदव्यासांना अभिवादन करतो. त्यांच्या नामाभिधाना- तील आशय सांंगणे अगत्याचे वाटते म्हणून हा आशय प्रकट करीत आहे. भूमिती शास्त्रात व्यास म्हणजे वर्तुळातील वर्तुळ-मध्यातून जाणारी नि परीघाच्या दोन्ही अंगांना मिळणारी सरळ रेषा म्हणजे 'व्यास'(Diameter) ही व्याख्या केलेली आहे. संसाररुपी वर्तुळावर आपण सारे भ्रमण करीत असतो. यातील एखादा ज्ञान प्राप्त करायला वर्तुळ-मध्यात जावून आणि ज्ञान प्राप्त करून ते ज्ञान स्वतः जवळ न ठेवता सर्व जगाला देण्यासाठी पुनः संसार रुपी वर्तुळ परीघावर येतो. हा एखादा अर्थात भगवान 'वेदव्यास' होय. ही परिभाषा योगी मनोहरांनी साधकांना सांगितली आहे. हा व्यास आशय सांगणाऱ्या योगी मनोहरांना (पूज्य काकाजींना) वंदन करुन आपण प्रस्तुत विषयावर येवू.

'शुक' मुनी हे भगवान व्यासांचे' पुत्र ! एकदा स्वर्गातील एक 'घृताची' नामक अप्सरा 'शुकीचे' रुपात भ्रमण करीत होती. 'शुकी' म्हणजे पोपटाची मादी होय. व्यास मुनी आणि घृताची ही दोघे परस्पर सहवासात आली. यांच्या सहवासामुळे व्यासांना घृताची पासून पुत्र रत्न झाले. पृथ्वीवरील भ्रमण 'शुकीच्या रुपात' असल्याने पुत्राचे नाव 'शुक' ठेवण्यात आले. यामुळे शुक मुनीचे शिर पोपटाचे दाखवले जाते.

पक्षांमध्ये शुक असा पक्षी आहे की त्याचेवर मनुष्याने संस्कार केल्यास तो त्यास शिकविल्याप्रमाणे बोलू शकतो. सृष्टीतील हा एक चमत्कार समजावा. परमेश्वराने मानवाला विचार करायला डोक्यात मेंदू दिल्याने त्याला महत्ता द्यायच्या उद्देशाने पक्षी रुपी शुकाचे शिर डोक्यावर दर्शविले असले पाहिजे.

दुसरे असे की व्यास विशाल बुद्धिमत्तेचे असल्यानेच त्यांनी सर्व सामान्यांसाठी अठरा पुराणांची रचना केली. याकरिता त्यांनी उच्च उच्चतम साधना केल्यात. या साधनांकरिता अनुकूल शरीरही संपन्न केल. असली संपन्न शरीररुप काया म्हणजे त्यांची स्त्री अर्थात अप्सरा 'घृताची' होय. साधना केल्यावर साधनेचे फल मिळणार. आणि हे प्राप्त साधना फल म्हणजे पुत्र 'शुक' मुनी होय.

ज्ञानी व विरक्त अशा शुक मुनींनी महाराज परिक्षितांना मृत्युपूर्वी धर्मोपदेश केला.

सांबशिवार्पणमस्तु !

-- अभिराम

संदर्भ :- पूज्य काकाजींच्या भागवत कथा मधील संदर्भातील आशय

शब्दांकन :- रमेश हुगेवार

मो.क्र. 9960149561

प्रश्नांची उत्तरे मिळविण्यासाठी संपर्क साधा. साधनेतील योग रहस्ये जाणण्यासाठी खालील लिंक सबस्क्राईब करा.

https://youtube.com/channel/UCCR6ms15mfZsv1E-CJ6hKGA

 

टिप्पण्या

टिप्पणी पोस्ट करा

या ब्लॉगवरील लोकप्रिय पोस्ट

सद्गुरु योगिराज मनोहर हरकरे जीवन चरित्र - योगनिद्रा (अवयव ध्यान)

------------------------------------- योगनिद्रा (अवयव ध्यान) ------------------------------------- योगनिद्रा म्हणजे योग्यांची निद्रा. याला कोणी शवासन म्हणतात, परंतु ते चुकीचे आहे. शवासनात श्रेष्ठ योगी आपल्या शरीरातून बाहेर निघून आपलेच शव आपल्या दिव्य डोळ्यांनी स्वतःच पाहू शकतो. योगनिद्रा करताना अवयव ध्यान केले जाते. अवयव ध्यानाने साधक अशा जागृत निद्रेत जातो की, साधकाचे शरीर तर निद्रावश होते, परंतु साधकाचा जीवात्मा जागृत असतो. यालाच योगनिद्रा असे म्हणतात. आपल्या शरीरामध्ये बरेच अवयव आहेत त्या प्रत्येक अवयवावर ध्यान केंद्रित करून व नंतर त्यावरून ध्यान काढून दुसऱ्या अवयवावर ध्यान केंद्रीत करणे, परत त्यावरून ध्यान काढून तिसऱ्या अवयवावर ध्यान केंद्रित करणे. याप्रमाणे प्रथम उजव्या पायाचे सर्व अवयव, नंतर डाव्या पायाचे सर्व अवयव, त्यानंतर उजव्या हाताच्या अंगठ्या पासून खांद्यापर्यंतचे सर्व अवयव, तसेच डाव्या हाताचे सर्व अवयव, त्यानंतर मुख्य शरीराचे (धडाचे) सर्व अवयवांवर एकानंतर दुसरा अवयव असे ध्यान करून शेवटी 'सहस्रार' चक्रावर म्हणजेच डोक्यावर मधोमध ध्यान केंद्रित करून त्यामध्येच ध्यानमग...
अधिक वाचा

सद्गुरु योगिराज मनोहर हरकरे जीवन चरित्र - ज्ञानदानाचे महान कार्य

 ------------------------------------------------ ज्ञानदानाचे महान कार्याला सुरुवात ------------------------------------------------ योगी मनोहरांची आध्यात्मिक साधना तर काही वर्षांपूर्वीच पूर्ण झाली होती. पंचतत्त्वांची साकार निराकार अनुभूती, कुंडलिनी जागृती, अनेक देव-देवतांची दर्शने, अनेक आध्यात्मिक मंत्रसिद्धी, विश्वाचे मूळ कृष्णविवर व महाशून्य अवस्थेचा अनुभव, समाधी अवस्था, शवासन साधना, संपूर्ण विश्वाचे ज्ञान होणे, पूर्वजन्मस्मृती अशा अनेक आध्यात्मिक अनुभूती योगी मनोहरांनी प्रत्यक्षपणे घेतल्यामुळे त्यांचे आध्यात्मिक जीवन आता संपूर्ण ज्ञानाने परिपूर्ण असे झाले होते. त्यांना अष्टसिद्धी प्राप्त झाल्या होत्या. आध्यात्मिक क्षेत्रातील एक अधिकारी पुरुष म्हणून सर्व त्यांना ओळखू लागले होते. योगी मनोहरांनी आता प्राप्त केलेल्या ज्ञानाचा समाज कल्याणासाठी उपयोग करण्याचे ठरविले. इथूनच एका महान कार्याची (वैदिक विश्व) सुरुवात होणार होती. प्राप्त केलेले ज्ञान समाजाला देण्याचे महान कार्य महर्षी वाल्मिकी, वेद व्यास, आद्य शंकराचार्य, ज्ञानेश्वर माउली इत्यादी महान पुरुषांनी सदैव केले. हीच शृंखला पुढे ...
अधिक वाचा

वैदिक विश्व प्रश्नोत्तर मंजुषा - चित्त, मन व बुद्धी

  प्रश्न क्र. 33 :- चित्त, मन व बुद्धी यांना परमार्थ साधनेमध्ये बरेच महत्त्व आहे,   त्यांचा परस्पर संबंध कसा येतो ? तसेच अहंकाराचे उगम स्थान वरील कशात आहे ?   चित्त :-   प्रत्येकांत परमेश्वराचा अंश असतो. आत्म्यातील परमेश्वराचे उच्च अस्तित्व म्हणजे चित्त. पाण्याच्या बुडबुड्यांत ज्याप्रमाणे संपूर्ण पाण्याचेच स्वरूप असते. तसे विश्वातील चैतन्याचे आकलन चित्ताने होते. चित्ताचे दर्शन म्हणजेच परमेश्वरदर्शन. मन :- चित्ताच्या खालची अवस्था म्हणजे मन. शरीराला धरून संस्कारांमुळे जी अवस्था प्राप्त होते. त्या अवस्थेस मन म्हणता येईल. शांत पाण्यात दगड फेकल्याने कंपने निर्माण होतात. त्याचप्रमाणे संस्कारानुसार मनात कंपने निर्माण होतात. चांगली कंपने निर्माण होण्यासाठी सुसंस्कार आवश्यक असतात. मन शांत झाले की चित्त शांत होते. शुद्ध मनामुळे विकल्प निर्माण न होता आत्मदर्शन घडते. म्हणून मनावर सुसंस्कार व्हावेत. संकल्प आणि विकल्प हा मनाचा धर्म आहे. बुद्धी :- मनाच्या वर बुद्धी असते. बुद्धी म्हणजे काय ? उपनिषद सांगतात आत्मानं रथिनं विद्धि शरीरं रथमेव तु ।   बुद्धिं तु सारथिं विद्धि...
अधिक वाचा