सद्गुरु योगिराज मनोहर हरकरे जीवन चरित्र - संघकार्य 2

 

अटलबिहारी वाजपेयींना मार्गदर्शन

---------------------------------------------

उत्तरप्रदेश, बिहार, बंगाल, आसाम, ओरिसा या भागात मनोहररावांचे बरेच भ्रमण होत असे. बंगालमध्ये राहून मनोहरराव बंगाली भाषा उत्तम शिकले व उत्तम बंगाली बोलू लागले. मराठी, हिंदी व इंग्रजी भाषांवर त्यांचे प्रभुत्व होतेच. १९४१ मध्ये लखनौला मनोहरावांनी संघाचे एक विशाल शिबिर आयोजित केले. फार मोठ्या प्रमाणावर स्वयंसेवक यात सहभागी झाले होते. याच शिविरात दिनदयाळ उपाध्याय या महान संघ कार्यकर्त्याशी मनोहररावांची भेट झाली. याच भेटीतून पुढे मनोहरराव व दिनदयाळ उपाध्याय एकमेकांचे स्नेही बनले. 

याच शिबिरामध्ये अटलबिहारी वाजपेयीसुध्दा संघशिक्षा घेण्यास आले होते. मनोहररावांनी अनेक स्वयंसेवकांसोबतच अटलबिहारी बाजपेयींनासुध्दा संघतत्त्वाची, संघवैशिष्ट्यांची व संघप्रचाराची शिकवण दिली. हेच अटलबिहारी वाजपेयी पुढे भारताचे पंतप्रधान झाले. लखनौच्या शिबिरात अटलबिहारी वाजपेयी वयाने अगदीच तरुण व महाविद्यालयीन विद्यार्थी होते.

बिहार व बंगाल या प्रांतात मनोहरराव जास्त काळ राहिले. बंगालमधल्या वास्तव्यात असताना बंगाली जीवन जगले आणि बिहारमधल्या वास्तव्यात बिहारी भाषा, राहणी सर्व आत्मसात करून तिथल्या लोकांचे आवडते झाले. बिहारमधले त्यांचे वास्तव्य साडेतीन वर्षांचे होते. पाटणा येथील एका मठात ते राहात होते. आध्यात्मिक पिंड असल्यामुळे रोज सकाळी उठणे, गंगा नदीत स्नान करणे, पाचशे दंडबैठका काढणे, संध्या करणे अशी त्यांची दिनचर्या होती. मनोहररावांना व्यायामाची अतिशय आवड असल्यामुळे रोज पहाटे से पाचशे दंडबैठका मारत असत. त्यामुळे त्यांचे शरीर अतिशय प्रमाणबध्द व कमनीय झाले होते. त्यांचे पिता अतिशय देखणे असल्यामुळे पित्याचा देखणेपणा जन्मतःच मनोहररावांमध्ये आला होता, सोबतीला व्यायामातून कमावलेली देहयष्टी यामुळे मनोहररावांचे व्यक्तिमत्त्व राजकुमारासारखे वाटत होते असे प्रत्यक्षदर्शी सांगत. पोहण्याची अतिशय आवड असल्यामुळे ते रोज गंगेचे दोन्ही किनारे पार करत असत. पाच मैलाचा गंगेचा हा घाट 'कलेजा घाट' म्हणून प्रसिध्द होता. हा पूर्ण घाट मनोहरराव रोज पार करत असत. या सर्व उपक्रमांनंतर ते जनसंपर्क करून संघप्रचार कार्याला लागत असत.

-डाॅ. दत्ताजी हरकरे.



-डाॅ. दत्ताजी हरकरे.

टिप्पण्या

टिप्पणी पोस्ट करा

या ब्लॉगवरील लोकप्रिय पोस्ट

सद्गुरु योगिराज मनोहर हरकरे जीवन चरित्र - योगनिद्रा (अवयव ध्यान)

------------------------------------- योगनिद्रा (अवयव ध्यान) ------------------------------------- योगनिद्रा म्हणजे योग्यांची निद्रा. याला कोणी शवासन म्हणतात, परंतु ते चुकीचे आहे. शवासनात श्रेष्ठ योगी आपल्या शरीरातून बाहेर निघून आपलेच शव आपल्या दिव्य डोळ्यांनी स्वतःच पाहू शकतो. योगनिद्रा करताना अवयव ध्यान केले जाते. अवयव ध्यानाने साधक अशा जागृत निद्रेत जातो की, साधकाचे शरीर तर निद्रावश होते, परंतु साधकाचा जीवात्मा जागृत असतो. यालाच योगनिद्रा असे म्हणतात. आपल्या शरीरामध्ये बरेच अवयव आहेत त्या प्रत्येक अवयवावर ध्यान केंद्रित करून व नंतर त्यावरून ध्यान काढून दुसऱ्या अवयवावर ध्यान केंद्रीत करणे, परत त्यावरून ध्यान काढून तिसऱ्या अवयवावर ध्यान केंद्रित करणे. याप्रमाणे प्रथम उजव्या पायाचे सर्व अवयव, नंतर डाव्या पायाचे सर्व अवयव, त्यानंतर उजव्या हाताच्या अंगठ्या पासून खांद्यापर्यंतचे सर्व अवयव, तसेच डाव्या हाताचे सर्व अवयव, त्यानंतर मुख्य शरीराचे (धडाचे) सर्व अवयवांवर एकानंतर दुसरा अवयव असे ध्यान करून शेवटी 'सहस्रार' चक्रावर म्हणजेच डोक्यावर मधोमध ध्यान केंद्रित करून त्यामध्येच ध्यानमग...
अधिक वाचा

सद्गुरु योगिराज मनोहर हरकरे जीवन चरित्र - ज्ञानदानाचे महान कार्य

 ------------------------------------------------ ज्ञानदानाचे महान कार्याला सुरुवात ------------------------------------------------ योगी मनोहरांची आध्यात्मिक साधना तर काही वर्षांपूर्वीच पूर्ण झाली होती. पंचतत्त्वांची साकार निराकार अनुभूती, कुंडलिनी जागृती, अनेक देव-देवतांची दर्शने, अनेक आध्यात्मिक मंत्रसिद्धी, विश्वाचे मूळ कृष्णविवर व महाशून्य अवस्थेचा अनुभव, समाधी अवस्था, शवासन साधना, संपूर्ण विश्वाचे ज्ञान होणे, पूर्वजन्मस्मृती अशा अनेक आध्यात्मिक अनुभूती योगी मनोहरांनी प्रत्यक्षपणे घेतल्यामुळे त्यांचे आध्यात्मिक जीवन आता संपूर्ण ज्ञानाने परिपूर्ण असे झाले होते. त्यांना अष्टसिद्धी प्राप्त झाल्या होत्या. आध्यात्मिक क्षेत्रातील एक अधिकारी पुरुष म्हणून सर्व त्यांना ओळखू लागले होते. योगी मनोहरांनी आता प्राप्त केलेल्या ज्ञानाचा समाज कल्याणासाठी उपयोग करण्याचे ठरविले. इथूनच एका महान कार्याची (वैदिक विश्व) सुरुवात होणार होती. प्राप्त केलेले ज्ञान समाजाला देण्याचे महान कार्य महर्षी वाल्मिकी, वेद व्यास, आद्य शंकराचार्य, ज्ञानेश्वर माउली इत्यादी महान पुरुषांनी सदैव केले. हीच शृंखला पुढे ...
अधिक वाचा

वैदिक विश्व प्रश्नोत्तर मंजुषा - चित्त, मन व बुद्धी

  प्रश्न क्र. 33 :- चित्त, मन व बुद्धी यांना परमार्थ साधनेमध्ये बरेच महत्त्व आहे,   त्यांचा परस्पर संबंध कसा येतो ? तसेच अहंकाराचे उगम स्थान वरील कशात आहे ?   चित्त :-   प्रत्येकांत परमेश्वराचा अंश असतो. आत्म्यातील परमेश्वराचे उच्च अस्तित्व म्हणजे चित्त. पाण्याच्या बुडबुड्यांत ज्याप्रमाणे संपूर्ण पाण्याचेच स्वरूप असते. तसे विश्वातील चैतन्याचे आकलन चित्ताने होते. चित्ताचे दर्शन म्हणजेच परमेश्वरदर्शन. मन :- चित्ताच्या खालची अवस्था म्हणजे मन. शरीराला धरून संस्कारांमुळे जी अवस्था प्राप्त होते. त्या अवस्थेस मन म्हणता येईल. शांत पाण्यात दगड फेकल्याने कंपने निर्माण होतात. त्याचप्रमाणे संस्कारानुसार मनात कंपने निर्माण होतात. चांगली कंपने निर्माण होण्यासाठी सुसंस्कार आवश्यक असतात. मन शांत झाले की चित्त शांत होते. शुद्ध मनामुळे विकल्प निर्माण न होता आत्मदर्शन घडते. म्हणून मनावर सुसंस्कार व्हावेत. संकल्प आणि विकल्प हा मनाचा धर्म आहे. बुद्धी :- मनाच्या वर बुद्धी असते. बुद्धी म्हणजे काय ? उपनिषद सांगतात आत्मानं रथिनं विद्धि शरीरं रथमेव तु ।   बुद्धिं तु सारथिं विद्धि...
अधिक वाचा