सद्गुरु योगिराज मनोहर हरकरे जीवन चरित्र - शालिनीताईंची समाजसेवा

-----------------------------------------------------------

पवनी वास्तव्यात शालिनीताईंची समाजसेवा

-----------------------------------------------------------

शालिनीताई हरकरे या थोर समाजसेविका होत्या. त्या पांडुरंग भक्त होत्या. त्या भक्तीतूनच त्यांच्यात एक दिव्य शक्ती उतरली होती. त्या जे काही बोलत ते अक्षरन्अक्षर खरे होई. अनेकांना याचा अनुभव आला होता. त्यामुळे शालिनीताईंबद्दल सगळ्यांनाच प्रेम, आपलेपणा, श्रध्दा आणि मातृभाव वाटत असे. शालिनीताईंनी त्यांच्या आयुष्याच्या उत्तरार्धात त्यांच्यातील दिव्य शक्तीचा उपयोग लोकांच्या भल्यासाठीच केला. शालिनीताईंच्या आशीर्वादाने अनेकांचे भले झाले. अनेक वर्षे अपत्य न झालेल्यांना अपत्ये झाली, अनेकांचे विवाह जमले, अनेकांना धनसंपत्ती मिळाली अनेकांची मांडणे मिटली, अनेकांच्या जीवनात आनंद आला. म्हणून शालिनीताईंना सर्व जण आईप्रमाणे मानत असत व सर्व त्यांना प्रेमाने 'काकू' म्हणत असत.

समाजसेवेचे बाळकडू शालिनीताईंना लहानपणीच मिळाले होते. लहानपणीच त्यांनी स्त्रियांच्या समितीत जाऊन लाठी शिक्षण, स्वसंरक्षण कसे करावे याचे शिक्षण, समाजसेवेचे घड़े अशा अनेक गोष्टी आत्मसात केल्या होत्या. सोबतच विणकाम, शिवणकाम, स्वयंपाक, लोकशिक्षण या गोष्टींतही रुची होतीच. म्हणूनच पुढे योगी मनोहरांसोबत त्यांची धर्मपत्नी म्हणून जीवनयापन करताना त्यांच्याकडे येणाऱ्या प्रत्येकाला आईची माया त्यांच्याकडून आपणहूनच मिळाली.

पवनीच्या वास्तव्यात शालिनीताईंनी लहान मुलांसाठी स्वखर्चाने बालकमंदिर चालविले. सर्व गरीब मुलांना त्या निःशुल्क शिकवत असत. शिवाय गावातील अनेक बायकांचे अडले नडले त्या स्वतः जातीने पाहात असत. त्यांनी पवनी गावातील बायकांनाही शिक्षणाचे महत्त्व पटवून त्यांना शिक्षण देणे सुरू केले होते. तीन मुलांना सांभाळून घरची सर्व कामे आटोपून, वैनगंगेवरून पाणी भरून बाकी वेळात त्यांची वरीलप्रमाणे समाजसेवा सुरू असे.

योगी मनोहरांच्या पुढील जीवनातील त्यांच्या विश्वोध्दारक आध्यात्मिक कार्यात त्यांना शालिनीताईंच्या या समाजसेवी वृत्तीची पदोपदी साथ मिळाली. म्हणून योगी मनोहर सर्व साधकांना नेहमी शालिनीताईंचे मोठेपण सांगत असत. ते नेहमी म्हणत 'काकू' (शालिनीताई) नसत्या तर माझे आध्यात्मिक कार्य करणे मला अशक्य झाले असते. ते शालिनीताईंना नेहमी आदराने 'अहोजाहो' म्हणत असत. त्यांनी शालिनीताईंसाठी कधी 'अगं, तुगं' असा एकेरी शब्द वापरला नाही. शालिनीताई खरोखरच एक महान विभूती होत्या. शालिनीताईंना 'अहोजाहो' म्हणणे यातून मनोहररावांनी संपूर्ण स्त्रीजातीला आदरसन्मान कसा द्यावा याचे उदाहरण सर्वांपुढे ठेवले होते.


-डाॅ. दत्ताजी हरकरे. 


टिप्पण्या

टिप्पणी पोस्ट करा

या ब्लॉगवरील लोकप्रिय पोस्ट

सद्गुरु योगिराज मनोहर हरकरे जीवन चरित्र - योगनिद्रा (अवयव ध्यान)

------------------------------------- योगनिद्रा (अवयव ध्यान) ------------------------------------- योगनिद्रा म्हणजे योग्यांची निद्रा. याला कोणी शवासन म्हणतात, परंतु ते चुकीचे आहे. शवासनात श्रेष्ठ योगी आपल्या शरीरातून बाहेर निघून आपलेच शव आपल्या दिव्य डोळ्यांनी स्वतःच पाहू शकतो. योगनिद्रा करताना अवयव ध्यान केले जाते. अवयव ध्यानाने साधक अशा जागृत निद्रेत जातो की, साधकाचे शरीर तर निद्रावश होते, परंतु साधकाचा जीवात्मा जागृत असतो. यालाच योगनिद्रा असे म्हणतात. आपल्या शरीरामध्ये बरेच अवयव आहेत त्या प्रत्येक अवयवावर ध्यान केंद्रित करून व नंतर त्यावरून ध्यान काढून दुसऱ्या अवयवावर ध्यान केंद्रीत करणे, परत त्यावरून ध्यान काढून तिसऱ्या अवयवावर ध्यान केंद्रित करणे. याप्रमाणे प्रथम उजव्या पायाचे सर्व अवयव, नंतर डाव्या पायाचे सर्व अवयव, त्यानंतर उजव्या हाताच्या अंगठ्या पासून खांद्यापर्यंतचे सर्व अवयव, तसेच डाव्या हाताचे सर्व अवयव, त्यानंतर मुख्य शरीराचे (धडाचे) सर्व अवयवांवर एकानंतर दुसरा अवयव असे ध्यान करून शेवटी 'सहस्रार' चक्रावर म्हणजेच डोक्यावर मधोमध ध्यान केंद्रित करून त्यामध्येच ध्यानमग...
अधिक वाचा

सद्गुरु योगिराज मनोहर हरकरे जीवन चरित्र - ज्ञानदानाचे महान कार्य

 ------------------------------------------------ ज्ञानदानाचे महान कार्याला सुरुवात ------------------------------------------------ योगी मनोहरांची आध्यात्मिक साधना तर काही वर्षांपूर्वीच पूर्ण झाली होती. पंचतत्त्वांची साकार निराकार अनुभूती, कुंडलिनी जागृती, अनेक देव-देवतांची दर्शने, अनेक आध्यात्मिक मंत्रसिद्धी, विश्वाचे मूळ कृष्णविवर व महाशून्य अवस्थेचा अनुभव, समाधी अवस्था, शवासन साधना, संपूर्ण विश्वाचे ज्ञान होणे, पूर्वजन्मस्मृती अशा अनेक आध्यात्मिक अनुभूती योगी मनोहरांनी प्रत्यक्षपणे घेतल्यामुळे त्यांचे आध्यात्मिक जीवन आता संपूर्ण ज्ञानाने परिपूर्ण असे झाले होते. त्यांना अष्टसिद्धी प्राप्त झाल्या होत्या. आध्यात्मिक क्षेत्रातील एक अधिकारी पुरुष म्हणून सर्व त्यांना ओळखू लागले होते. योगी मनोहरांनी आता प्राप्त केलेल्या ज्ञानाचा समाज कल्याणासाठी उपयोग करण्याचे ठरविले. इथूनच एका महान कार्याची (वैदिक विश्व) सुरुवात होणार होती. प्राप्त केलेले ज्ञान समाजाला देण्याचे महान कार्य महर्षी वाल्मिकी, वेद व्यास, आद्य शंकराचार्य, ज्ञानेश्वर माउली इत्यादी महान पुरुषांनी सदैव केले. हीच शृंखला पुढे ...
अधिक वाचा

वैदिक विश्व प्रश्नोत्तर मंजुषा - चित्त, मन व बुद्धी

  प्रश्न क्र. 33 :- चित्त, मन व बुद्धी यांना परमार्थ साधनेमध्ये बरेच महत्त्व आहे,   त्यांचा परस्पर संबंध कसा येतो ? तसेच अहंकाराचे उगम स्थान वरील कशात आहे ?   चित्त :-   प्रत्येकांत परमेश्वराचा अंश असतो. आत्म्यातील परमेश्वराचे उच्च अस्तित्व म्हणजे चित्त. पाण्याच्या बुडबुड्यांत ज्याप्रमाणे संपूर्ण पाण्याचेच स्वरूप असते. तसे विश्वातील चैतन्याचे आकलन चित्ताने होते. चित्ताचे दर्शन म्हणजेच परमेश्वरदर्शन. मन :- चित्ताच्या खालची अवस्था म्हणजे मन. शरीराला धरून संस्कारांमुळे जी अवस्था प्राप्त होते. त्या अवस्थेस मन म्हणता येईल. शांत पाण्यात दगड फेकल्याने कंपने निर्माण होतात. त्याचप्रमाणे संस्कारानुसार मनात कंपने निर्माण होतात. चांगली कंपने निर्माण होण्यासाठी सुसंस्कार आवश्यक असतात. मन शांत झाले की चित्त शांत होते. शुद्ध मनामुळे विकल्प निर्माण न होता आत्मदर्शन घडते. म्हणून मनावर सुसंस्कार व्हावेत. संकल्प आणि विकल्प हा मनाचा धर्म आहे. बुद्धी :- मनाच्या वर बुद्धी असते. बुद्धी म्हणजे काय ? उपनिषद सांगतात आत्मानं रथिनं विद्धि शरीरं रथमेव तु ।   बुद्धिं तु सारथिं विद्धि...
अधिक वाचा