सद्गुरु योगिराज मनोहर हरकरे जीवन चरित्र - ॐकार षट्चक्रभेदन (ध्यान प्रक्रिया)

 -------------------------------------------------

ॐकार षट्चक्रभेदन (ध्यान प्रक्रिया)

-------------------------------------------------

ध्यान प्रक्रिया

नाकाद्वारे छातीमध्ये पूर्ण श्वास भरून घ्या. नंतर तोंडाने धीर गंभीर आवाजात ॐचा नाद करा त्या नादानुसंधानात प्रथम 'मुलाधार' चक्रावर ध्यान केंद्रीत करा. ॐ चा स्वर चालू द्या. ॐचा नाद करताना प्रथम तोंडाने ओ म्हणावे व श्वास संपताना मुख बंद करतांना लयबद्ध आवाजात मकार म्हणावा.

नंतर परत खूप श्वास घेऊन उच्चा नाद करून प्रथम मूलाधाराला ध्यानानेच स्पर्श करून 'नाभिचक्रावर' ध्यान केंद्रित करा. ॐचा स्वर चालू ठेवा.

पून्हा खूप श्वास घेऊन ॐचा नाद करून वरीलप्रमाणेच प्रथम 'मूलाधार' नाभिचक्राला ध्यानानेच स्पर्श करून 'हृदयावर' ध्यान केंद्रित करा. परत चौथ्यांदा श्वास घेऊन ॐच्या नादाबरोबरच मूलाधार, नाभी, हृदय या चक्रांना ध्यानानेच स्पर्श करून 'कंठावर' ध्यान स्थिर करा.

पाचव्यांदा वरीलप्रमाणेच ॐच्या पाचही चक्रांना क्रमाने ध्यान स्पर्श करून 'भ्रूमध्यावर' ध्यान स्थिर करा.

शेवटी वरील प्रमाणे ॐच्या नादाबरोबर मूलाधारा पासून भ्रूमध्या पर्यंतच्या प्रत्येक चक्राला स्पर्श करून 'सहस्रार' चक्रावर ध्यान स्थिर करा. याप्रमाणे एक-एक चक्राचे भेदन करत साधकाने सहस्त्रार चक्रावर ध्यानमग्न होऊन स्थिर व्हावे.

'सहस्त्रार' चक्रामध्ये स्थिर होताना खाली दिलेल्या मंत्रपुष्पांजलीचे मनातल्यामनात स्वरांसहित स्मरण केल्याने ध्यानामध्ये अधिक लाभ होतो.

॥ मंत्रपुष्पांजली ।।

ॐ यज्ञेन यज्ञमयजंत देवास्तानि धर्माणि प्रथमान्यासन् ॥

 तेहनाकं महिमानः सचंत यत्र पूर्वे साध्याः सन्ति देवाः ||

ॐ राजाधिराजाय प्रसहा साहिने नमो वयं वैश्रवणाय कुर्महे ॥

स मे कामान् कामकामाय महां ॥

कामेश्वरो वैश्रवणो ददातु ॥

कुबेराय वैश्रवणाय महाराजाय नमः ॥

ॐ स्वस्ति, स्वाम्राज्यं भौज्यं, स्वाराज्यं, वैराज्यं, पारमेष्ठयं राज्यं ॥

महाराजमाधिपत्यमयं समंतपर्यायीस्यात ॥

सर्वभौमः सर्वायुष आंतादापरार्धात् ॥

पृथिव्यै समुद्रपर्यंताया एकराळिति ॥

तदप्येष श्लोकोऽ भिगितो मरुतः परिवेष्टारो मरुतस्याऽवसन् गृहे ॥

आविक्षितस्य कामप्रेर्विश्वेदेवाः सभासद् इति ॥

हरी ॐ तत्सत्

याप्रमाणे ओमच्या ॐकार षट्चक्रभेदन प्रक्रिया दररोज केल्याने काही 'काळानंतर साधक खोल ध्यानात जाऊन सर्व ज्ञान प्राप्त करू शकतो. अशा प्रकारे ध्यान केल्याने आपोआप ज्ञान प्राप्त होते. पुस्तके वाचून आपणास फक्त माहिती मिळते, ज्ञान नाही. याबाबत श्रीमद् भगवद् गीता म्हणते:

नही ज्ञानेन सदृशं पवित्रमिह विद्यते । तत्स्वयं योग संसिद्धः कालेनात्मनि विन्दती ॥


-डाॅ. दत्ताजी हरकरे.

टिप्पण्या

टिप्पणी पोस्ट करा

या ब्लॉगवरील लोकप्रिय पोस्ट

सद्गुरु योगिराज मनोहर हरकरे जीवन चरित्र - योगनिद्रा (अवयव ध्यान)

------------------------------------- योगनिद्रा (अवयव ध्यान) ------------------------------------- योगनिद्रा म्हणजे योग्यांची निद्रा. याला कोणी शवासन म्हणतात, परंतु ते चुकीचे आहे. शवासनात श्रेष्ठ योगी आपल्या शरीरातून बाहेर निघून आपलेच शव आपल्या दिव्य डोळ्यांनी स्वतःच पाहू शकतो. योगनिद्रा करताना अवयव ध्यान केले जाते. अवयव ध्यानाने साधक अशा जागृत निद्रेत जातो की, साधकाचे शरीर तर निद्रावश होते, परंतु साधकाचा जीवात्मा जागृत असतो. यालाच योगनिद्रा असे म्हणतात. आपल्या शरीरामध्ये बरेच अवयव आहेत त्या प्रत्येक अवयवावर ध्यान केंद्रित करून व नंतर त्यावरून ध्यान काढून दुसऱ्या अवयवावर ध्यान केंद्रीत करणे, परत त्यावरून ध्यान काढून तिसऱ्या अवयवावर ध्यान केंद्रित करणे. याप्रमाणे प्रथम उजव्या पायाचे सर्व अवयव, नंतर डाव्या पायाचे सर्व अवयव, त्यानंतर उजव्या हाताच्या अंगठ्या पासून खांद्यापर्यंतचे सर्व अवयव, तसेच डाव्या हाताचे सर्व अवयव, त्यानंतर मुख्य शरीराचे (धडाचे) सर्व अवयवांवर एकानंतर दुसरा अवयव असे ध्यान करून शेवटी 'सहस्रार' चक्रावर म्हणजेच डोक्यावर मधोमध ध्यान केंद्रित करून त्यामध्येच ध्यानमग...
अधिक वाचा

सद्गुरु योगिराज मनोहर हरकरे जीवन चरित्र - ज्ञानदानाचे महान कार्य

 ------------------------------------------------ ज्ञानदानाचे महान कार्याला सुरुवात ------------------------------------------------ योगी मनोहरांची आध्यात्मिक साधना तर काही वर्षांपूर्वीच पूर्ण झाली होती. पंचतत्त्वांची साकार निराकार अनुभूती, कुंडलिनी जागृती, अनेक देव-देवतांची दर्शने, अनेक आध्यात्मिक मंत्रसिद्धी, विश्वाचे मूळ कृष्णविवर व महाशून्य अवस्थेचा अनुभव, समाधी अवस्था, शवासन साधना, संपूर्ण विश्वाचे ज्ञान होणे, पूर्वजन्मस्मृती अशा अनेक आध्यात्मिक अनुभूती योगी मनोहरांनी प्रत्यक्षपणे घेतल्यामुळे त्यांचे आध्यात्मिक जीवन आता संपूर्ण ज्ञानाने परिपूर्ण असे झाले होते. त्यांना अष्टसिद्धी प्राप्त झाल्या होत्या. आध्यात्मिक क्षेत्रातील एक अधिकारी पुरुष म्हणून सर्व त्यांना ओळखू लागले होते. योगी मनोहरांनी आता प्राप्त केलेल्या ज्ञानाचा समाज कल्याणासाठी उपयोग करण्याचे ठरविले. इथूनच एका महान कार्याची (वैदिक विश्व) सुरुवात होणार होती. प्राप्त केलेले ज्ञान समाजाला देण्याचे महान कार्य महर्षी वाल्मिकी, वेद व्यास, आद्य शंकराचार्य, ज्ञानेश्वर माउली इत्यादी महान पुरुषांनी सदैव केले. हीच शृंखला पुढे ...
अधिक वाचा

वैदिक विश्व प्रश्नोत्तर मंजुषा - चित्त, मन व बुद्धी

  प्रश्न क्र. 33 :- चित्त, मन व बुद्धी यांना परमार्थ साधनेमध्ये बरेच महत्त्व आहे,   त्यांचा परस्पर संबंध कसा येतो ? तसेच अहंकाराचे उगम स्थान वरील कशात आहे ?   चित्त :-   प्रत्येकांत परमेश्वराचा अंश असतो. आत्म्यातील परमेश्वराचे उच्च अस्तित्व म्हणजे चित्त. पाण्याच्या बुडबुड्यांत ज्याप्रमाणे संपूर्ण पाण्याचेच स्वरूप असते. तसे विश्वातील चैतन्याचे आकलन चित्ताने होते. चित्ताचे दर्शन म्हणजेच परमेश्वरदर्शन. मन :- चित्ताच्या खालची अवस्था म्हणजे मन. शरीराला धरून संस्कारांमुळे जी अवस्था प्राप्त होते. त्या अवस्थेस मन म्हणता येईल. शांत पाण्यात दगड फेकल्याने कंपने निर्माण होतात. त्याचप्रमाणे संस्कारानुसार मनात कंपने निर्माण होतात. चांगली कंपने निर्माण होण्यासाठी सुसंस्कार आवश्यक असतात. मन शांत झाले की चित्त शांत होते. शुद्ध मनामुळे विकल्प निर्माण न होता आत्मदर्शन घडते. म्हणून मनावर सुसंस्कार व्हावेत. संकल्प आणि विकल्प हा मनाचा धर्म आहे. बुद्धी :- मनाच्या वर बुद्धी असते. बुद्धी म्हणजे काय ? उपनिषद सांगतात आत्मानं रथिनं विद्धि शरीरं रथमेव तु ।   बुद्धिं तु सारथिं विद्धि...
अधिक वाचा