वैदिक विश्व प्रश्नोत्तर मंजुषा - साधकाचा पिंड धर्म व अनुवंशिकता

  प्रश्न क्र. 35 :- साधकाचा पिंड धर्म व अनुवंशिकता, की जो पूर्वजांच्या जीनस् मधून प्राप्त होतो याचा काही संबंध आहे काय ? एकाच वंशवेलीतील वेगवेगळ्या पिंडधर्मीयांच्या व्यक्ती असू शकतील काय ?

असू शकतात ! वंशवेलीचा विचार केला तर सर्रासपणे ऐकायला येणारे वाक्य 'कुळाच नाव काढलं किंवा कुळाला बट्टा लावला.' यावरून कुलाभिमान दिसतो. वंशपरंपरेने चालत आलेला कुळाचार सर्व कुळात पाळतात. कुळाचार करणे हा एक संस्कारांचा भाग आहे. ते पाळले तर संस्कार मनावर रुजले जातात नाहीतर 'येरे माझ्या मागल्या.' प्रयत्नांवर जीवात्म्याचे ऊर्ध्व व अधोगमन (Up and down) ठरते. आणि एकच वंशवेल वेगवेगळ्या पिंडधर्माने बहरलेली असते. म्हणून "माझा मुलगा माझ्यापेक्षा निराळ्या पिंडधर्माचा आहे असे म्हणतात."

जीवात्मा गर्भाशी शत-प्रतिशत गुण जुळल्याची खात्री पटल्यावरच गर्भात प्रवेश करतो. मग त्याप्रमाणे गुण प्राप्त होणारच. पण प्रयत्नांनी त्यांत उत्क्रांति होऊ शकते. उत्क्रांतीनेच अमीबाचा मानव झालाय ना ! पण तसा प्रयत्न केला पाहिजे. 'केल्याने होत आहे रे, आधी केलेच पाहिजे.' प्रयत्न न करता उत्क्रांती शक्य नाही.

 'प्रयत्ने वाळूचे कण रगडिता तेल ही गळे

तृषार्थाची तृषा मृगजळ पिऊनी विसरे

पण त्यासाठी प्रयत्नांची पराकाष्ठा पाहिजे. हे वैदिक परंपरेला अपेक्षित आहे. मानव प्रयत्नांच्या पराक्रमाने प्रकृतीचे सर्व नियम धाब्यावर बसवून हवेतून हवेच्या पलिकडे दुसऱ्या ग्रहावर गेलाच नां !

 अनुवंशिकतेप्रमाणे काळ्या आईबापांचा मुलगा काळाच असतो. आता गर्भसंस्कार व शरीर विज्ञान यांच्या मदतीने अशक्य ते शक्य होऊ पाहत आहे. वंशातीत मुलगा-मुलगी हा भेदभाव समांतर होत आहे. अनुवंशिकतेने एखाद्या कलाकाराचे अपत्ये कलाकार होईलच हे सांगता येत नाही. पण उत्तम संस्काराने ते शक्य होऊ शकते. असं वाचनात आहे की तुकाराम महाराजांच्या आधीच्या आठ पिढ्या पांडुरंग भक्तीत राहिल्यात. तेव्हा कुठे तुकारामासारखे महान भक्त योगी जन्माला आलेत. याचा अर्थ वाड-वडिलांनी कमावलेले नाव लौकिक, कुळाचार व आध्यात्मिक पात्रता पुढे पुत्राने त्या सामर्थ्याने पेलले पाहिजे. नाहीतर अनुवंशिकतेला खंड पडतो. जीवाचे उत्क्रांत होण्याचे चार मार्ग- भक्ती, योग, कर्म, व यातून ज्ञानमार्ग आहे. आपल्या ध्येयाशी निरंकारी वृत्तीने समर्पित असणे हे त्यातील खरे रहस्य आहे. थोडी साधना व भक्ती केल्यावर त्याचा अहंकार येणे आणि स्वतःला इतरांपेक्षा उच्च समजणे यासारखी आत्मवंचना कोणतीही नाही. पण आज याच गोष्टीला उत आला आहे. बरेच महाराज, भगवान, योगी असल्या अहंकाराने ग्रस्त झालेले दिसून येतात. सर्वश्रेष्ठ तुकाराम महाराज म्हणतात.

नाही संतपण मिळत ते हाटीं । हिंडता कपाटीं रानीवनी ।।

नये मोल देता धनाचिये राशी । नाही ते आकाशीं पाताळी ते ।।

तुका म्हणे मिळे जीवाचिये साठी । नाही तरी गोष्टी बोलो न ये ।।

 मनुष्याला 'संतपण' हे बाजारात मिळत नाही. त्यासाठी साधनेत स्वतःला कठोर परिश्रम घ्यावे लागतात. पूर्वजांच्या कर्म-संस्कारावर नाही जगता येत. जो कोणी जीवाचे ममत्व सोडून देऊन हरीला सर्वभावे शरण जातो, आणि एवढेच नव्हे तर जीवावर उदार होण्यास देखील मग जो मागेपुढे पाहत नाही त्यालाच ते 'संतपद' लाभते. हरीला शरण जाण्यासाठी हरी म्हणजे सर्वस्वाचे हरण करणारा. सुखविलासी जीवन जगत समाजात नावलौकिक मिळवणं म्हणजे पाखंडीपणा होय. असे काकाजी निक्षून सांगायचे.

यावरून असे सांगता येऊ शकते की साधकाचा पिंडधर्म अनुवंशिकतेनुसार बनतो. तसेच सततचे प्रयत्न करुन उच्च संस्कार करीत गेल्याने पिंडधर्म सुद्धा बदलू शकतो.

संदर्भ :- विश्वयोगी गुरू-शिष्यांच्या गोष्टीतून समाधान

शब्दांकन :- अशोक जी सोनार.

मो.क्र. 8149044910

प्रश्नांची उत्तरे मिळविण्यासाठी संपर्क साधा. साधनेतील योग रहस्ये जाणण्यासाठी खालील लिंक सबस्क्राईब करा.

https://vaidik-vishwa.blogspot.com/

https://youtube.com/channel/UCCR6ms15mfZsv1E-CJ6hKGA

टिप्पण्या

टिप्पणी पोस्ट करा

या ब्लॉगवरील लोकप्रिय पोस्ट

सद्गुरु योगिराज मनोहर हरकरे जीवन चरित्र - योगनिद्रा (अवयव ध्यान)

------------------------------------- योगनिद्रा (अवयव ध्यान) ------------------------------------- योगनिद्रा म्हणजे योग्यांची निद्रा. याला कोणी शवासन म्हणतात, परंतु ते चुकीचे आहे. शवासनात श्रेष्ठ योगी आपल्या शरीरातून बाहेर निघून आपलेच शव आपल्या दिव्य डोळ्यांनी स्वतःच पाहू शकतो. योगनिद्रा करताना अवयव ध्यान केले जाते. अवयव ध्यानाने साधक अशा जागृत निद्रेत जातो की, साधकाचे शरीर तर निद्रावश होते, परंतु साधकाचा जीवात्मा जागृत असतो. यालाच योगनिद्रा असे म्हणतात. आपल्या शरीरामध्ये बरेच अवयव आहेत त्या प्रत्येक अवयवावर ध्यान केंद्रित करून व नंतर त्यावरून ध्यान काढून दुसऱ्या अवयवावर ध्यान केंद्रीत करणे, परत त्यावरून ध्यान काढून तिसऱ्या अवयवावर ध्यान केंद्रित करणे. याप्रमाणे प्रथम उजव्या पायाचे सर्व अवयव, नंतर डाव्या पायाचे सर्व अवयव, त्यानंतर उजव्या हाताच्या अंगठ्या पासून खांद्यापर्यंतचे सर्व अवयव, तसेच डाव्या हाताचे सर्व अवयव, त्यानंतर मुख्य शरीराचे (धडाचे) सर्व अवयवांवर एकानंतर दुसरा अवयव असे ध्यान करून शेवटी 'सहस्रार' चक्रावर म्हणजेच डोक्यावर मधोमध ध्यान केंद्रित करून त्यामध्येच ध्यानमग...
अधिक वाचा

सद्गुरु योगिराज मनोहर हरकरे जीवन चरित्र - ज्ञानदानाचे महान कार्य

 ------------------------------------------------ ज्ञानदानाचे महान कार्याला सुरुवात ------------------------------------------------ योगी मनोहरांची आध्यात्मिक साधना तर काही वर्षांपूर्वीच पूर्ण झाली होती. पंचतत्त्वांची साकार निराकार अनुभूती, कुंडलिनी जागृती, अनेक देव-देवतांची दर्शने, अनेक आध्यात्मिक मंत्रसिद्धी, विश्वाचे मूळ कृष्णविवर व महाशून्य अवस्थेचा अनुभव, समाधी अवस्था, शवासन साधना, संपूर्ण विश्वाचे ज्ञान होणे, पूर्वजन्मस्मृती अशा अनेक आध्यात्मिक अनुभूती योगी मनोहरांनी प्रत्यक्षपणे घेतल्यामुळे त्यांचे आध्यात्मिक जीवन आता संपूर्ण ज्ञानाने परिपूर्ण असे झाले होते. त्यांना अष्टसिद्धी प्राप्त झाल्या होत्या. आध्यात्मिक क्षेत्रातील एक अधिकारी पुरुष म्हणून सर्व त्यांना ओळखू लागले होते. योगी मनोहरांनी आता प्राप्त केलेल्या ज्ञानाचा समाज कल्याणासाठी उपयोग करण्याचे ठरविले. इथूनच एका महान कार्याची (वैदिक विश्व) सुरुवात होणार होती. प्राप्त केलेले ज्ञान समाजाला देण्याचे महान कार्य महर्षी वाल्मिकी, वेद व्यास, आद्य शंकराचार्य, ज्ञानेश्वर माउली इत्यादी महान पुरुषांनी सदैव केले. हीच शृंखला पुढे ...
अधिक वाचा

वैदिक विश्व प्रश्नोत्तर मंजुषा - चित्त, मन व बुद्धी

  प्रश्न क्र. 33 :- चित्त, मन व बुद्धी यांना परमार्थ साधनेमध्ये बरेच महत्त्व आहे,   त्यांचा परस्पर संबंध कसा येतो ? तसेच अहंकाराचे उगम स्थान वरील कशात आहे ?   चित्त :-   प्रत्येकांत परमेश्वराचा अंश असतो. आत्म्यातील परमेश्वराचे उच्च अस्तित्व म्हणजे चित्त. पाण्याच्या बुडबुड्यांत ज्याप्रमाणे संपूर्ण पाण्याचेच स्वरूप असते. तसे विश्वातील चैतन्याचे आकलन चित्ताने होते. चित्ताचे दर्शन म्हणजेच परमेश्वरदर्शन. मन :- चित्ताच्या खालची अवस्था म्हणजे मन. शरीराला धरून संस्कारांमुळे जी अवस्था प्राप्त होते. त्या अवस्थेस मन म्हणता येईल. शांत पाण्यात दगड फेकल्याने कंपने निर्माण होतात. त्याचप्रमाणे संस्कारानुसार मनात कंपने निर्माण होतात. चांगली कंपने निर्माण होण्यासाठी सुसंस्कार आवश्यक असतात. मन शांत झाले की चित्त शांत होते. शुद्ध मनामुळे विकल्प निर्माण न होता आत्मदर्शन घडते. म्हणून मनावर सुसंस्कार व्हावेत. संकल्प आणि विकल्प हा मनाचा धर्म आहे. बुद्धी :- मनाच्या वर बुद्धी असते. बुद्धी म्हणजे काय ? उपनिषद सांगतात आत्मानं रथिनं विद्धि शरीरं रथमेव तु ।   बुद्धिं तु सारथिं विद्धि...
अधिक वाचा