वैदिक विश्व प्रश्नोत्तर मंजुषा-रामनवमी / रामाने सीतेचा त्याग

 प्रश्न क्र. १२ :- रामायणाचे पाडवा ते रामनवमी असे नऊ दिवस का? आणि रामाने सीतेचा त्याग का केला?

 चैत्र मास सुरू होतो तो, प्रतिपदेपासून! नवीन महिन्याचा व वर्षाचा पण पहिला दिवस! या दिवशी गुढ्या-तोरणे उभारून, वर्षाची सुरुवात मंगल प्रतिकांनी होते. चैत्र गौरीची नवरात्रीची सुरवात आज होते. यालाच वासंतिक नवरात्री असेही म्हणतात. रामजन्माच्या तयारी करता आजच घटस्थापना होते. वैदिक संस्कृतीत व संत वाङमयात मानव शरीराला घट म्हटले आहे. या घटाला जन्म घेण्यासाठी गर्भधारणेपासून नऊ मास व नऊ दिवस लागतात. म्हणून घटस्थापनेपासून म्हणजेच प्रतिपदेपासून नवव्या तिथीला, नवमीला रामजन्म होतो.

रामजन्म किती वाजता होतो? तर ऐन मध्यान्ही, ज्या वेळी  सूर्य आपल्या पूर्ण तेजाने, आकाशात तळपत असतो. ज्ञानाला सूर्याची उपमा दिली आहे, जसे ज्ञानसूर्य! पूर्ण तेजाने ज्ञान प्राप्त झाल्यावर आत्मतत्त्ववाची अनुभूती येते, दर्शन होते. म्हणून रामजन्म मध्यान्ही, दुपारी १२ वाजता साजरा करतात.

आता आपण दुसर्‍या प्रश्नाचे उत्तर पाहू! रामाने सीतेचा त्याग का केला?

ऐतिहासिक दृष्ट्या ही घटना म्हणजे, एका पतीने आपल्या पत्नीला, जिने अग्निपरीक्षा देऊन आपले चारित्र्य निष्कलंक व शुध्द असल्याचे सिद्ध केल्यानंतर सुध्दा, केवळ लोकांचे शंकेखातर, गर्भवती असताना तिला वनवासात सोडून देणं, म्हणजे निव्वळ क्रूरपणा होय! परंतु वाल्मिकींचा रामायण लिहीण्याचा उद्देशच मुळी रूपकात्मक पध्दतीने, वेदाशय सांगण्याचा असल्यामुळे, साधनेच्या अंगाने या कथेचे योगरहस्य पाहू!

 राम म्हणजे आत्मा किंवा आत्मतत्त्व! रमन्ते योगिनः यस्मीन राम योगी जेथे रमतो, ते स्थान म्हणजे राम! साधक, योगी, साधना करतात, कशासाठी? तर त्या अंतिम आत्मतत्त्वात, आत्मारामात म्हणजेच रामात रममाण होऊन राहावे म्हणून! या रामाची शरीररुप पत्नी म्हणजे सीता!

शरीरमं आद्यं, खलु धर्मसाधनम् म्हणजे साधनेसाठी शरीराची आवश्यकता आहे. साधना करताना, शरीर आणि जीवात्मा एकाच वेळी सुसंस्कारित होत असतात. पण एकदा का आत्मतत्त्ववाची अनुभूती आली, समाधीचा अनुभव आला की, शरीराची आवश्यकता नगण्य होते. श्रेष्ठ योगी प्राप्त ज्ञान समाजाला देण्यासाठी पुनर् समाजात मिसळतात. या वेळी ते महान अवतरण शरीराने वावरत नसते, तर ते तत्त्वरुपाने जिवंत असते. हे शरीर त्यागाचे रहस्य,  सीतात्यागाने उत्तरकांडात दाखवले आहे.

सीतेचे रावणाकडून हरण, द्रौपदीचे वस्त्रहरण या कथांमध्येही, अशीच योगरहस्ये दडलेली आहेत.

संदर्भ :- रामायण रहस्य व वैदिक सणांचे योगरहस्य

लेखक :- योगीराज मनोहर हरकरे

शब्दांकन :- श्री विष्णु एरंडे

मो. क्र. :- 8446329489

प्रश्नांची उत्तरे मिळविण्यासाठी संपर्क साधा.

साधनेतील योग रहस्ये जाणण्यासाठी खालील लिंक सबस्क्राईब करा.

https://youtube.com/channel/UCCR6ms15mfZsv1E-CJ6hKGA

टिप्पण्या

टिप्पणी पोस्ट करा

या ब्लॉगवरील लोकप्रिय पोस्ट

सद्गुरु योगिराज मनोहर हरकरे जीवन चरित्र - योगनिद्रा (अवयव ध्यान)

------------------------------------- योगनिद्रा (अवयव ध्यान) ------------------------------------- योगनिद्रा म्हणजे योग्यांची निद्रा. याला कोणी शवासन म्हणतात, परंतु ते चुकीचे आहे. शवासनात श्रेष्ठ योगी आपल्या शरीरातून बाहेर निघून आपलेच शव आपल्या दिव्य डोळ्यांनी स्वतःच पाहू शकतो. योगनिद्रा करताना अवयव ध्यान केले जाते. अवयव ध्यानाने साधक अशा जागृत निद्रेत जातो की, साधकाचे शरीर तर निद्रावश होते, परंतु साधकाचा जीवात्मा जागृत असतो. यालाच योगनिद्रा असे म्हणतात. आपल्या शरीरामध्ये बरेच अवयव आहेत त्या प्रत्येक अवयवावर ध्यान केंद्रित करून व नंतर त्यावरून ध्यान काढून दुसऱ्या अवयवावर ध्यान केंद्रीत करणे, परत त्यावरून ध्यान काढून तिसऱ्या अवयवावर ध्यान केंद्रित करणे. याप्रमाणे प्रथम उजव्या पायाचे सर्व अवयव, नंतर डाव्या पायाचे सर्व अवयव, त्यानंतर उजव्या हाताच्या अंगठ्या पासून खांद्यापर्यंतचे सर्व अवयव, तसेच डाव्या हाताचे सर्व अवयव, त्यानंतर मुख्य शरीराचे (धडाचे) सर्व अवयवांवर एकानंतर दुसरा अवयव असे ध्यान करून शेवटी 'सहस्रार' चक्रावर म्हणजेच डोक्यावर मधोमध ध्यान केंद्रित करून त्यामध्येच ध्यानमग...
अधिक वाचा

सद्गुरु योगिराज मनोहर हरकरे जीवन चरित्र - ज्ञानदानाचे महान कार्य

 ------------------------------------------------ ज्ञानदानाचे महान कार्याला सुरुवात ------------------------------------------------ योगी मनोहरांची आध्यात्मिक साधना तर काही वर्षांपूर्वीच पूर्ण झाली होती. पंचतत्त्वांची साकार निराकार अनुभूती, कुंडलिनी जागृती, अनेक देव-देवतांची दर्शने, अनेक आध्यात्मिक मंत्रसिद्धी, विश्वाचे मूळ कृष्णविवर व महाशून्य अवस्थेचा अनुभव, समाधी अवस्था, शवासन साधना, संपूर्ण विश्वाचे ज्ञान होणे, पूर्वजन्मस्मृती अशा अनेक आध्यात्मिक अनुभूती योगी मनोहरांनी प्रत्यक्षपणे घेतल्यामुळे त्यांचे आध्यात्मिक जीवन आता संपूर्ण ज्ञानाने परिपूर्ण असे झाले होते. त्यांना अष्टसिद्धी प्राप्त झाल्या होत्या. आध्यात्मिक क्षेत्रातील एक अधिकारी पुरुष म्हणून सर्व त्यांना ओळखू लागले होते. योगी मनोहरांनी आता प्राप्त केलेल्या ज्ञानाचा समाज कल्याणासाठी उपयोग करण्याचे ठरविले. इथूनच एका महान कार्याची (वैदिक विश्व) सुरुवात होणार होती. प्राप्त केलेले ज्ञान समाजाला देण्याचे महान कार्य महर्षी वाल्मिकी, वेद व्यास, आद्य शंकराचार्य, ज्ञानेश्वर माउली इत्यादी महान पुरुषांनी सदैव केले. हीच शृंखला पुढे ...
अधिक वाचा

वैदिक विश्व प्रश्नोत्तर मंजुषा - चित्त, मन व बुद्धी

  प्रश्न क्र. 33 :- चित्त, मन व बुद्धी यांना परमार्थ साधनेमध्ये बरेच महत्त्व आहे,   त्यांचा परस्पर संबंध कसा येतो ? तसेच अहंकाराचे उगम स्थान वरील कशात आहे ?   चित्त :-   प्रत्येकांत परमेश्वराचा अंश असतो. आत्म्यातील परमेश्वराचे उच्च अस्तित्व म्हणजे चित्त. पाण्याच्या बुडबुड्यांत ज्याप्रमाणे संपूर्ण पाण्याचेच स्वरूप असते. तसे विश्वातील चैतन्याचे आकलन चित्ताने होते. चित्ताचे दर्शन म्हणजेच परमेश्वरदर्शन. मन :- चित्ताच्या खालची अवस्था म्हणजे मन. शरीराला धरून संस्कारांमुळे जी अवस्था प्राप्त होते. त्या अवस्थेस मन म्हणता येईल. शांत पाण्यात दगड फेकल्याने कंपने निर्माण होतात. त्याचप्रमाणे संस्कारानुसार मनात कंपने निर्माण होतात. चांगली कंपने निर्माण होण्यासाठी सुसंस्कार आवश्यक असतात. मन शांत झाले की चित्त शांत होते. शुद्ध मनामुळे विकल्प निर्माण न होता आत्मदर्शन घडते. म्हणून मनावर सुसंस्कार व्हावेत. संकल्प आणि विकल्प हा मनाचा धर्म आहे. बुद्धी :- मनाच्या वर बुद्धी असते. बुद्धी म्हणजे काय ? उपनिषद सांगतात आत्मानं रथिनं विद्धि शरीरं रथमेव तु ।   बुद्धिं तु सारथिं विद्धि...
अधिक वाचा