सद्गुरु योगिराज मनोहर हरकरे जीवन चरित्र - बालगंधर्व

 ------------------------------------

बालगंधर्व मंडळी पवनीला

------------------------------------

शाळेला चांगला प्रतिसाद मिळू लागला होता. दहावी मॅट्रिकच्या पहिल्या तुकडीचा शंभर टक्के निकाल लागला होता. त्यामुळे वैनगंगा विद्यालयाचे नाव सर्वत्र पसरले. मनोहररावांची जबाबदारी आता वाढली होती. शाळेला शासकीय अनुदान मिळावे यासाठी प्रयत्न सुरू होते. परंतु ते अनुदान मिळेपर्यंत शाळेच्या विस्तारासाठी निधी आवश्यक होता. त्या काळात बालगंधर्व नाटक मंडळ अतिशय गाजत होते. सर्वत्र बालगंधर्वांच्या गायनाचे व नाटकांचे प्रयोग होत होते. श्रोते बालगंधर्वांच्या नाटकासाठी वेडे झाले होते. बालगंधर्वांचा आवाज, त्यांची गायकी, नाट्यगीते आणि स्त्री वेषातील त्यांच्या भूमिका या सगळ्या गोष्टींनी श्रोते अतिशय भारावले होते. मनोहरराव स्वतः उत्तम गायक असल्याने गायनाचे वेड त्यांनाही होतेच. वैनगंगा विद्यालयाच्या मदतीसाठी मनोहररावांनी बालगंधर्व नाटक कंपनीची नाटके पवनीला आयोजित करून त्यातून येणारा निधी शाळेला देण्याचे ठरविले.

 बालगंधवांचे नाटक म्हटल्यावर पवनी व पवनीच्या आसपासच्या गावातील अनेक मान्यवर श्रोत्यांनी नाटकाला प्रतिसाद दिला. त्या वेळी बालगंधर्वांसोबत नटी मीनाक्षी व गोहर कर्नाटकी यादेखील होत्या. संपूर्ण नाटकमंडळी बालगंधर्वांसह मनोहररावांच्या

घरी (वाड्यात) उतरली होती. शालिनीताईंनी या सर्व कलावंतांची सोय उत्तम केली. बालगंधर्वांनी स्वत: शालिनीताईंची मनापासून तारीफ केली. या नाटकाच्या दिवशीच नटी मीनाक्षी यांचा छोटासा अपघात झाला होता. हात-पाय व चेहऱ्याला मार लागला होता. मजा म्हणून मीनाक्षी बालकमंदिरातील सीसॉवर बसल्या आणि उलटून खाली पडल्या. हात-पाय व तोंड फुटले आणि आता नाटक कसे होणार याची सगळ्यांना चिंता लागली. शालिनीताईनी मात्र नटी मीनाक्षीला दिलासा दिला आणि त्यांच्या जखमांवर हळदीने असा काही इलाज केला की संध्याकाळी नाटकाचे वेळेत मीनाक्षी अगदी स्वस्थ झाल्या आणि नाटकही उत्तम झाले. बालगंधर्वासह सर्व नाटकमंडळींनी शालिनीताईचे आभार मानले. दोन नाटके होती आणि दोन्ही नाटके उत्तम झाली. श्रोत्यांचा उत्तम प्रतिसाद मिळाला. नाटक कंपनीचे मानधन देऊन उरलेला निधी मनोहररावांनी वैनगंगा विद्यालयाला दिला आणि या निधीतून विद्यालयाचे विस्तारकार्य करण्यात आले.


लेखक: डाॅ. दत्ताजी हरकरे.

टिप्पण्या

टिप्पणी पोस्ट करा

या ब्लॉगवरील लोकप्रिय पोस्ट

सद्गुरु योगिराज मनोहर हरकरे जीवन चरित्र - योगनिद्रा (अवयव ध्यान)

------------------------------------- योगनिद्रा (अवयव ध्यान) ------------------------------------- योगनिद्रा म्हणजे योग्यांची निद्रा. याला कोणी शवासन म्हणतात, परंतु ते चुकीचे आहे. शवासनात श्रेष्ठ योगी आपल्या शरीरातून बाहेर निघून आपलेच शव आपल्या दिव्य डोळ्यांनी स्वतःच पाहू शकतो. योगनिद्रा करताना अवयव ध्यान केले जाते. अवयव ध्यानाने साधक अशा जागृत निद्रेत जातो की, साधकाचे शरीर तर निद्रावश होते, परंतु साधकाचा जीवात्मा जागृत असतो. यालाच योगनिद्रा असे म्हणतात. आपल्या शरीरामध्ये बरेच अवयव आहेत त्या प्रत्येक अवयवावर ध्यान केंद्रित करून व नंतर त्यावरून ध्यान काढून दुसऱ्या अवयवावर ध्यान केंद्रीत करणे, परत त्यावरून ध्यान काढून तिसऱ्या अवयवावर ध्यान केंद्रित करणे. याप्रमाणे प्रथम उजव्या पायाचे सर्व अवयव, नंतर डाव्या पायाचे सर्व अवयव, त्यानंतर उजव्या हाताच्या अंगठ्या पासून खांद्यापर्यंतचे सर्व अवयव, तसेच डाव्या हाताचे सर्व अवयव, त्यानंतर मुख्य शरीराचे (धडाचे) सर्व अवयवांवर एकानंतर दुसरा अवयव असे ध्यान करून शेवटी 'सहस्रार' चक्रावर म्हणजेच डोक्यावर मधोमध ध्यान केंद्रित करून त्यामध्येच ध्यानमग...
अधिक वाचा

सद्गुरु योगिराज मनोहर हरकरे जीवन चरित्र - ज्ञानदानाचे महान कार्य

 ------------------------------------------------ ज्ञानदानाचे महान कार्याला सुरुवात ------------------------------------------------ योगी मनोहरांची आध्यात्मिक साधना तर काही वर्षांपूर्वीच पूर्ण झाली होती. पंचतत्त्वांची साकार निराकार अनुभूती, कुंडलिनी जागृती, अनेक देव-देवतांची दर्शने, अनेक आध्यात्मिक मंत्रसिद्धी, विश्वाचे मूळ कृष्णविवर व महाशून्य अवस्थेचा अनुभव, समाधी अवस्था, शवासन साधना, संपूर्ण विश्वाचे ज्ञान होणे, पूर्वजन्मस्मृती अशा अनेक आध्यात्मिक अनुभूती योगी मनोहरांनी प्रत्यक्षपणे घेतल्यामुळे त्यांचे आध्यात्मिक जीवन आता संपूर्ण ज्ञानाने परिपूर्ण असे झाले होते. त्यांना अष्टसिद्धी प्राप्त झाल्या होत्या. आध्यात्मिक क्षेत्रातील एक अधिकारी पुरुष म्हणून सर्व त्यांना ओळखू लागले होते. योगी मनोहरांनी आता प्राप्त केलेल्या ज्ञानाचा समाज कल्याणासाठी उपयोग करण्याचे ठरविले. इथूनच एका महान कार्याची (वैदिक विश्व) सुरुवात होणार होती. प्राप्त केलेले ज्ञान समाजाला देण्याचे महान कार्य महर्षी वाल्मिकी, वेद व्यास, आद्य शंकराचार्य, ज्ञानेश्वर माउली इत्यादी महान पुरुषांनी सदैव केले. हीच शृंखला पुढे ...
अधिक वाचा

वैदिक विश्व प्रश्नोत्तर मंजुषा - चित्त, मन व बुद्धी

  प्रश्न क्र. 33 :- चित्त, मन व बुद्धी यांना परमार्थ साधनेमध्ये बरेच महत्त्व आहे,   त्यांचा परस्पर संबंध कसा येतो ? तसेच अहंकाराचे उगम स्थान वरील कशात आहे ?   चित्त :-   प्रत्येकांत परमेश्वराचा अंश असतो. आत्म्यातील परमेश्वराचे उच्च अस्तित्व म्हणजे चित्त. पाण्याच्या बुडबुड्यांत ज्याप्रमाणे संपूर्ण पाण्याचेच स्वरूप असते. तसे विश्वातील चैतन्याचे आकलन चित्ताने होते. चित्ताचे दर्शन म्हणजेच परमेश्वरदर्शन. मन :- चित्ताच्या खालची अवस्था म्हणजे मन. शरीराला धरून संस्कारांमुळे जी अवस्था प्राप्त होते. त्या अवस्थेस मन म्हणता येईल. शांत पाण्यात दगड फेकल्याने कंपने निर्माण होतात. त्याचप्रमाणे संस्कारानुसार मनात कंपने निर्माण होतात. चांगली कंपने निर्माण होण्यासाठी सुसंस्कार आवश्यक असतात. मन शांत झाले की चित्त शांत होते. शुद्ध मनामुळे विकल्प निर्माण न होता आत्मदर्शन घडते. म्हणून मनावर सुसंस्कार व्हावेत. संकल्प आणि विकल्प हा मनाचा धर्म आहे. बुद्धी :- मनाच्या वर बुद्धी असते. बुद्धी म्हणजे काय ? उपनिषद सांगतात आत्मानं रथिनं विद्धि शरीरं रथमेव तु ।   बुद्धिं तु सारथिं विद्धि...
अधिक वाचा